xDrive w BMW­čöą - wszystko co musisz wiedzie─ç o nap─Ödzie | Trends

Nap─Öd xDrive w BMW – wszystko co musisz wiedzie─ç

BMW od zarania dziej├│w by┼éo kojarzone z tylnym nap─Ödem. Z czasem jednak moce silnik├│w zacz─Ö┼éy by─ç na tyle du┼╝e, ┼╝e konieczne by┼éo poprawienie trakcji. I tutaj pojawi┼é si─Ö nap─Öd na cztery ko┼éa. W j─Özyku BMW – xDrive. 

Tylny nap─Öd w kombinacji z mocnymi silnikami zbudowa┼é legend─Ö BMW. Kiedy celem przestaje by─ç uzyskiwanie jak najlepszych czas├│w okr─ů┼╝e┼ä na torze czy popularne ÔÇ×latanie bokiemÔÇŁ, a priorytetem jest komfortowa i bezpieczna jazda po publicznych trasach, znacznie lepiej sprawdza si─Ö nap─Öd na wszystkie ko┼éa. Aktualnie co trzecie produkowane BMW ma ju┼╝ takie rozwi─ůzanie. Droga do wsp├│┼éczesnego xDrive by┼éa d┼éuga i kr─Öta.

Narodziny nap─Ödu xDrive

Pierwszym modelem z nap─Ödem na obie osie by┼éo ÔÇô opracowane na potrzeby Wehrmachtu ÔÇô BMW 325. W latach 1938ÔÇô1940 powsta┼éo 3.225 egzemplarzy wojskowego ┼éazika z otwartym czterodrzwiowym nadwoziem i brezentowym dachem. W 1985 roku podczas salonu samochodowego we Frankfurcie zadebiutowa┼éo legendarne ju┼╝ E30 325i Allrad. Auto trafi┼éo do salon├│w z oznaczeniem 325iX. W 1988 roku do sedana i coup├ę do┼é─ůczy┼é bardziej praktyczny touring. Sercem nap─Ödu by┼éa przek┼éadnia planetarna, kt├│ra wysy┼éa┼éa cz─Ö┼Ť─ç momentu obrotowego na przednie ko┼éa za pomoc─ů ┼éa┼äcucha i poprowadzonego wzd┼éu┼╝ skrzyni bieg├│w wa┼éu. W skrzyni rozdzielczej oraz tylnym mo┼Ťcie pracowa┼éy dwie wiskotyczne blokady, kt├│re gwarantowa┼éy, ┼╝e auto nie mieli┼éo bezradnie jednym ko┼éem o zerowej przyczepno┼Ťci.

 

xDrive coraz nowocze┼Ťniejszy

W 1991 roku nap─Öd na cztery ko┼éa zacz─Öto montowa─ç w BMW klasy ┼Ťredniej. Seri─Ö 5 wyposa┼╝ono w bardziej zaawansowany uk┼éad od stosowanego w E30. G┼é├│wn─ů r├│┼╝nic─ů by┼éo wprowadzenie skrzyni rozdzielczej z elektronicznie sterowanym sprz─Ög┼éem wielop┼éytkowym, kt├│re odpowiada┼éo za zmian─Ö rozk┼éadu momentu obrotowego mi─Ödzy przedni─ů i tyln─ů osi─ů. Punktem wyj┼Ťcia by┼éo 36:64. Tylny mechanizm r├│┼╝nicowy by┼é blokowany elektrohydraulicznie sterowanym sprz─Ög┼éem wielop┼éytkowym. We wrze┼Ťniu 1993 roku konstrukcja mostu uleg┼éa uproszczeniu. Dyfer zacz─ů┼é by─ç blokowany poprzez selektywne hamowanie k├│┼é. Elektronika okre┼Ťla┼éa si┼é─Ö interwencji w oparciu o sygna┼éy z czujnik├│w ABS-u, obrot├│w silnika i po┼éo┼╝enia przepustnicy. Do BMW serii 3 E46 oraz pierwszego X5 E53 trafi┼éy czysto mechaniczne, oparte na przek┼éadni planetarnej, nap─Ödy na obie osie.

Jak xDrive dzia┼éa dzi┼Ť?

Stosowany do dzisiaj xDrive wszed┼é na rynek w 2003 roku wraz ze zmodernizowanym X5 E53 oraz mniejszym o rozmiar X3 E83. Jego konstrukcja umo┼╝liwia b┼éyskawiczn─ů zmian─Ö rozk┼éadu momentu obrotowego mi─Ödzy osiami (w nieca┼ée 100 ms), co poprawia trakcj─Ö w trudnych warunkach, jak r├│wnie┼╝ pozwala na gaszenie w zarodku tendencji do podsterowno┼Ťci czy nadsterowno┼Ťci. Jego sercem jest elektronicznie sterowane sprz─Ög┼éo wielop┼éytkowe. Zawiaduj─ůcy z nim sterownik w pe┼éni wsp├│┼épracuje z elektronik─ů, obs┼éuguj─ůc─ů tak┼╝e systemy kontroli trakcji oraz DSC. Wszystko po to, by zapewni─ç jak najlepsz─ů trakcj─Ö, a po przekroczeniu granicy przyczepno┼Ťci u┼éatwi─ç wyj┼Ťcie z po┼Ťlizgu. Z tego powodu utrzymanie bardzo d┼éugiego po┼Ťlizgu w BMW z nap─Ödem xDrive jest trudne ÔÇô w chwili za┼éo┼╝enia kontry, nawet z po wy┼é─ůczeniu DSC, elektronika stwierdza, ┼╝e sytuacja staje si─Ö niebezpieczna i tak ┼╝ongluje si┼éami nap─Ödowymi mi─Ödzy osiami, by u┼éatwi─ç kierowcy odzyskanie pe┼énej kontroli nad samochodem.

xDrive w BMW M

R├│wnie┼╝ z tego samego powodu na potrzeby najnowszych BMW ze stajni M zosta┼éa opracowana specjalna wersja nap─Ödu xDrive, kt├│ra mo┼╝e pracowa─ç w wysy┼éaj─ůcym wi─Öcej momentu na ty┼é trybie 4WD Sport, a tak┼╝e pozwalaj─ůca na ca┼ékowite od┼é─ůczenie nap─Ödu na prz├│d.

In┼╝ynierowie BMW s┼éusznie uznali, ┼╝e nawet kierowca czteronap─Ödowego BMW mo┼╝e czasem poczu─ç potrzeb─Ö ÔÇ×polatania bokamiÔÇŁ. Warto r├│wnie┼╝ wiedzie─ç, ┼╝e modele BMW z poprzecznie ustawionymi silnikami, a wi─Öc nowa Seria 1 F40, seria 2 Active Tourer, X1 F48 czy X2 F39, jak r├│wnie┼╝ ca┼éa rodzina Mini (Countryman, Paceman, Clubman), maj─ů nap─Öd na obie osie oparty na sprz─Ögle wielop┼éytkowym, kt├│re w warunkach dobrej przyczepno┼Ťci nap─Ödza jedynie przednie ko┼éa, by w skrajnej sytuacji zr├│wna─ç pr─Ödko┼Ťci obrotowe obu osi. W przypadku ÔÇ×klasycznegoÔÇŁ xDrive rozk┼éad si┼é nap─Ödowych wynosi 40:60, a mo┼╝e by─ç zmieniany do uzyskania proporcji od 50:50 do 0:100.

BMW X5 M50d-widok z przodu

 

Jak sprawdzi─ç xDrive w u┼╝ywanym BMW?

Planuj─ůc zakup u┼╝ywanego BMW z nap─Ödem xDrive warto wiedzie─ç, ┼╝e obecno┼Ť─ç tego nap─Ödu na pok┼éadzie auta oznacza nie tylko ┼Ťwietn─ů trakcj─Ö. To r├│wnie┼╝ dodatkowe kilogramy i opory mechaniczne, kt├│re nieznacznie pogarszaj─ů osi─ůgi i lekko podnosz─ů zu┼╝ycie paliwa. Nap─Öd wymaga regularnego wymieniania oleju. Pr├│by oszcz─Ödno┼Ťci bywaj─ů z┼éudne i nierzadko ko┼äcz─ů si─Ö
kosztownymi awariami.

Objawy nadchodz─ůcych problem├│w z xDrive mo┼╝na dosy─ç ┼éatwo wychwyci─ç podczas jazdy pr├│bnej ÔÇô zw┼éaszcza po nawierzchni o zmniejszonej przyczepno┼Ťci. Je┼╝eli w danej chwili nie mamy do dyspozycji o┼Ťnie┼╝onej drogi, wystarczy zjecha─ç na szutrowy odcinek albo traw─Ö, by wyczu─ç, ┼╝e xDrive nie dzia┼éa prawid┼éowo. W takich sytuacjach trac─ůcy sprawno┼Ť─ç nap─Öd b─Ödzie nerwowo dopina┼é przedni─ů o┼Ť. Zjawisko przybiera na sile wraz ze zwi─Ökszaniem nacisku na gaz. Szarpni─Öcia s─ů nie tylko nieprzyjemne ÔÇô podczas jazdy z wy┼╝szymi pr─Ödko┼Ťciami na ┼Ťliskiej nawierzchni staj─ů si─Ö niebezpieczne, poniewa┼╝ potrafi─ů zdestabilizowa─ç samoch├│d. Efekt rytmicznego szarpania przy przyspieszaniu, ci─ůgni─Öciu przyczepy lub podjazdach zwykle jest objawem przeskakiwania ┼éa┼äcucha w skrzynce rozdzielczej.

Je┼╝eli xDrive jest sprawny, nawet na ┼Ťniegu czy trawie BMW powinno ostro wyrwa─ç z miejsca i r├│wnomiernie nabiera─ç pr─Ödko┼Ťci. Nap─Öd nie powinien wydawa─ç tak┼╝e ┼╝adnych d┼║wi─Ök├│w. Zdarza si─Ö, ┼╝e uszkodzony xDrive zostaje spi─Öty na sztywno. By wykluczy─ç taki defekt, wystarczy poje┼║dzi─ç po niewielkim placu albo uda─ç si─Ö na parking wielopoziomowy z ciasnymi zakr─Ötami przy wjazdach. W trakcie manewrowania z mocno skr─Öconymi ko┼éami mo┼╝e pojawi─ç si─Ö charakterystyczne szuranie, kt├│re ┼Ťwiadczy o przeskakiwaniu opon wzgl─Ödem pod┼éo┼╝a. Nierzadko towarzysz─ů temu d┼║wi─Öki przypominaj─ůce strza┼éy w tylnej cz─Ö┼Ťci nadwozia. Zablokowanie sprz─Ög┼éa xDrive powoduje powstawanie ogromnych si┼é w uk┼éadzie przeniesienia nap─Ödu. W najlepszym przypadku znacz─ůco przyspiesz─ů one zu┼╝ycie jego element├│w. W najgorszym powoduj─ů nawet urwanie wa┼éu nap─Ödowego, kt├│ry czasem potrafi rozbi─ç misk─Ö olejow─ů silnika.

Nikt nie b─Ödzie mia┼é w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e xDrive jest uszkodzony, gdy zobaczy festiwal kontrolek i komunikat├│w na desce rozdzielczej. Typowe jest ┼Ťwiecenie si─Ö ikon ABS-u, 4×4 oraz hamulca r─Öcznego. Spowodowane jest to uszkodzeniem plastikowej z─Öbatki silniczka nastawczego w skrzyniach rozdzielczych starego typu. Jej zakres pracy wynosi 180 stopni. Istnieje mo┼╝liwo┼Ť─ç usprawnienia samochodu poprzez wymian─Ö z─Öbatki, a nawet obr├│cenie jej o 180 stopni, co pomaga w ok. 15 proc. przypadk├│w. Nie jest to jednak praktyka godna polecenia.

Niekt├│re serwisy twierdz─ů, ┼╝e z─Öbatka wykonana z tworzywa jest swoistym bezpiecznikiem dla skrzyni rozdzielczej ÔÇô ulega uszkodzeniu, gdy w jej wn─Ötrzu wyst─Öpuj─ů zbyt du┼╝e opory tarcia. Inne tego zdania nie podzielaj─ů, ale dodaj─ů, ┼╝e gdy wykrywany jest defekt z─Öbatki, zwykle nap─Öd ma te┼╝ inne problemy ÔÇô np. ze zu┼╝ytymi ┼éo┼╝yskami igie┼ékowymi, pomp─ů oleju czy koszem sprz─Ög┼éowym. Nierzadko nie by┼é te┼╝ wymieniany olej przek┼éadniowy lub jego ilo┼Ť─ç jest ju┼╝ zbyt ma┼éa z powodu wyciek├│w. Je┼╝eli sprzedaj─ůcy u┼╝ywane BMW chwali si─Ö, ┼╝e rozwi─ůza┼é problem poprzez wymian─Ö ÔÇ×zmielonejÔÇŁ z─Öbatki, warto dwa razy zastanowi─ç si─Ö, czy chcemy kupi─ç od niego samoch├│d. Niebawem skrzynia rozdzielcza, kt├│r─ů mo┼╝na by┼éo uratowa─ç, b─Ödzie zapewne kwalifikowa┼éa si─Ö do wymiany.

Powa┼╝nym sygna┼éem ostrzegawczym s─ů tak┼╝e opony w r├│┼╝nych rozmiarach, a nawet o r├│┼╝nej rze┼║bie bie┼╝nika. To, co dla kierowcy by┼éo oszcz─Ödno┼Ťci─ů, dla sterownika nap─Ödu xDrive z powodu r├│┼╝nic w obwodach poszczeg├│lnych opon mo┼╝e oznacza─ç jazd─Ö w permanentnym po┼Ťlizgu. Wystarczy, ┼╝e obwody k├│┼é maj─ů 10 mm r├│┼╝nicy ÔÇô po 100 obrotach ro┼Ťnie ona do metra! Oczywi┼Ťcie oznacza to r├│┼╝ne pr─Ödko┼Ťci obrotowe takich k├│┼é. Z tego powodu r├│wnie istotne jest utrzymywanie w┼éa┼Ťciwego ci┼Ťnienia w oponach.

Łukasz Szewczyk
Fot. BMW

Podobne